Pacer info

De AMC Pacer: een toekomst die niet kwam

Ruim dertig jaar na zijn introductie is de AMC Pacer een auto waarover de meningen op zijn zachtst gezegd verdeeld zijn. Sommige mensen vinden hem mooi, bijna iedereen vindt hem grappig, maar de Pacer staat ook steevast in elke top 10 van lelijkste auto’s die ooit het levenslicht zagen. Toch was het idee achter de Pacer lang zo gek nog niet.

We schrijven begin jaren ’70. De OPEC is al enige tijd ontevreden over de te lage olieprijzen, en besluit de kraan voor een aantal Westerse landen dicht te draaien. De eerste echte oliecrisis is een feit. Het is een ontwikkeling die in de Verenigde Staten – en dan vooral door de autofabrikanten - met argusogen wordt gevolgd. De roep om kleinere, zuiniger auto’s stijgt explosief. Maar het zijn Japanse fabrikanten als Toyota en Honda die als eerste aan deze vraag kunnen voldoen. De Amerikanen zien het met lede ogen aan en smeden plannen om de concurrentie uit het land van de Rijzende Zon de das om te doen. Maar in plaats van technische innovaties komen Ford, Chrysler en General Motors met een mediacampagne, om consumenten in eigen land in te prenten dat rijden in een auto van Japanse makelij gelijk staat aan landverraad.

Ambitieus plan

Op de burelen van The American Motor Company in Kenosha neemt men de handschoen wel op. Als noodverband zetten de ontwerpers in eerste instantie het mes in de aloude Hornet. Het droevige resultaat van deze slachtpartij is de Gremlin, die weliswaar klein van formaat is, maar door de ouderwetse motor nauwelijks zuiniger is dan zijn grotere tijdgenoten. Toch wordt de Gremlin vanaf zijn introductie in 1970 redelijk succesvol. Maar dat weerhoudt AMC er niet van een compleet nieuwe compacte auto te gaan ontwikkelen. Richard Teague en zijn team spreken over een auto worden die van binnen naar buiten wordt ontworpen, om de inzittenden heen. Zo mogelijk nog ambitieuzer is het plan om de nieuweling te voorzien van voorwielaandrijving en een Wankelmotor, die bij General Motors op dat moment nog in ontwikkeling is. Het is een even mooie als dappere toekomstvisie. Het blijft echter bij goede bedoelingen. Na een maand of wat tekenen komt het designteam van Teague op de proppen met de Pacer, een auto die met zijn merkwaardige ronde vormen zo afkomstig lijkt uit The Jetsons.

Loze beloftes

Met die vormen is eigenlijk niet zoveel mis. De gemiddelde Amerikaanse ontwerper gebruikt in die tijd geen ander gereedschap dan een liniaal en een winkelhaak, wat de gestroomlijnde Pacer tot een aangename afwisseling maakt. De Pacer wordt in eerste instantie dan ook laaiend enthousiast ontvangen. Helaas ebt dat enthousiasme van het Amerikaanse publiek snel weg als duidelijk wordt dat zowel de prestaties als het brandstofverbruik van de Pacer achterblijven bij zijn veelbelovende uiterlijk. Een misser die op het conto kan worden geschreven van General Motors, dat niet in staat is om de geplande Wankelmotor te leveren. Daardoor ziet AMC zich gedwongen om te kiezen voor een motorblok dat dan al redelijk gedateerd is, en dat bovendien voorwielaandrijving onmogelijk maakt. De 3,8 liter zescilinder – later wordt het slagvolume vergroot tot 4,2 liter – levert nog geen 100 pk wat veel te weinig is voor een auto met een gewicht van 1.500 kilo. Daarbij is de Pacer met een verbruik van ongeveer 1 op 6 veel minder zuinig dan zijn Japanse en Europese tegenstrevers. Een hardnekkig gerucht wil overigens dat AMC het ontwerp van de Pacer heeft Een andere ernstige misser is het feit dat AMC te lang heeft gedaan over de ontwikkeling van de Pacer. De eerste tekeningen worden al gemaakt in 1971, maar het gedroomde succesnummer komt pas vier jaar later op de markt. De oliecrisis van 1973 is dan alweer overgewaaid, evenals de Amerikaanse interesse voor zuinige auto’s. Bovendien zijn het de Japanners die erin slagen dit deel van de markt voor zich op te eisen. Het is dan ook geen verrassing dat de Pacer uiteindelijk maar zes jaar in productie blijft. De latere introductie van een V8 en een Pacer Wagon kan het tij niet keren. Na iets meer dan 280.000 exemplaren valt het doek voor een auto die in feite bij voorbaat kansloos was.

Herhaling van zetten

Kansloos of niet, achteraf kunnen we zeggen dat de Pacer misschien zijn tijd te ver vooruit was. Feit is dat AMC zich met de Pacer dacht voor te bereiden op een toekomst die niet kwam. Feit is ook dat AMC van alle Amerikaanse autofabrikanten in de jaren ’70 het dichtst bij een radicale koerswijziging is geweest. Een koerswijziging die er misschien wel toe had kunnen leiden dat General Motors en Chrysler als gevolg van een economische crisis in de 21e eeuw niet aan de rand van de afgrond zouden komen te staan. Ook nu doen de grote drie – Ford kreeg geen hulp van de Amerikaanse regering – weer dappere pogingen om kleinere auto’s te ontwikkelen. Met de Volt lonkt Chevrolet zelfs nadrukkelijk naar een toekomst waarin de brandstof uit het stopcontact komt. Er lijkt echter sprake van een herhaling van zetten. Onder invloed van de langzaam opkrabbelende economie ziet de Amerikaanse consument geen noodzaak meer tot downsizing, waardoor de tot voor kort zeer impopulaire SUV’s en andere benzineslurpers weer bezig zijn aan een opmars.

Buitenaards fris

Wat zegt dit alles over de Pacer? Het is inmiddels ruim 35 jaar geleden dat AMC vriend en vijand met deze auto versteld deed staan. Anno 2011 oogt het design nog altijd fris, buitenaards bijna. Zeker voor een Amerikaanse auto is dat nogal bijzonder. Maar wat ook blijft, is de bedroevende kwaliteit waarmee de auto in elkaar is gezet. Elke Pacer is roestgevoelig en voor zowel het plaatwerk als het interieur is van een fatsoenlijke pasvorm nauwelijks sprake. Daarbij mag het voor Amerikaanse begrippen een compacte auto zijn, maar door zijn breedte is hij in het dagelijks verkeer toch tamelijk onhandig. En hoewel je voorin redelijk kunt zitten, is het met de ruimte voor passagiers en bagage achterin niet best gesteld. Noem daarbij nog het hoge brandstofverbruik en de toch wat onzekere wegligging en je kunt je afvragen waarom er nog altijd liefhebbers zijn die al deze gebreken voor lief nemen. Want waarom zou je een Pacer rijden, als je bijvoorbeeld ook kunt kiezen voor een Volkwagen Polo of een Hyundai Getz? De vraag stellen is hem beantwoorden.

Pacer in beeld:

Alien Ant Farm; Pacer op 2:05

Eminem – The real Slim Shady; Pacer op 3:15:

The Tragically Hip - The Darkest One; Pacer met kip op 0:45:

Barenaked Ladies - Pinch Me – alleen maar Pacers:

The First AMC Pacer TV Commercial - 'Introducing, the AMC Pacer:

AMC Pacer - The Sandwich King:

Wayne's World - Bohemian Rhapsody:

Pacer on Fifth Gear:

TV Commercial for the AMC Pacer:

A Goofy Movie – Open Road:

TV Pacer news story:

Commercial Nissan Pixo; Pacer op 0:15: